شرکت تعاونی (Consumers’ co-operative) مشارکتی است که عده‌ای از افرادی که هم‌صنف یا تناسبی مشابه دارند مثلاً همسایه، دوست، خویشاوند یا همشهری هستند برای دستیابی به منافع مشترک گرد هم می‌آیند و در حقیقت بهم کمک می‌کنند ، سرمایه معینی را درمیان می‌گذارند و دسته‌جمعی مشکل را حل می‌نمایند. در واقع اعضای شرکت در کنار یکدیگر، جمعیتی کوچک را پدید می‌آورند تا در رسیدن به اهداف بصورت جمعی مشارکت داشته باشند.

در شرکت تعاونی ممکن است اعضا دارای سرمایه و سهم یکسان از سود نباشند اما هر عضو بدون توجه به درصد سهامش، یک رای دارد و نسبت سهام به رای وجود ندارد. در واقع تعاونی، متکی به اعضاء است نه به سرمایه.

شرکتهای تعاونی به لحاظ نوع فعالیت به دو دسته تقسیم می‌شوند 

الف – شرکت تعاونی تولید:

شرکتی است که به منظور اشتغال اعضاء در امور مربوط به کشاورزی، دامداری، دامپروری، پرورش و صید ماهی، شیلات، صنعت، معدن، عمران شهری و روستایی و عشایری و نظایر اینها فعالیت می‌نماید.

در شرکت های تعاونی متعارف حداقل تعداد اعضا برای تاسیس ۷ نفر می باشد.

اساسنامه شرکت تعاونی باید در اولین جلسه مجمع عمومی موسسین شرکت تعاونی مورد تایید قرار بگیرد.

ب- شرکت تعاونی توزیع:

شرکتی است که در امور مربوط به تهیه و توزیع کالا، مسکن، خدمات و سایر نیازمندیهای اعضاء فعالیت می‌نماید.

در این نوع از شرکت های تعاونی حداقل و حداکثر تعداد اعضا برای تاسیس طبق قوانین شرکتهای تعاونی تعیین می گردد.

رشته فعالیت های شرکتها و اتحادیه های تعاونی :

• کشاورزی
• معدنی
• خدمات
• مسکن
• فرش دستباف
• تامین نیاز تولیدکنندگان
• تامین نیاز مصرف کنندگان
• اعتبار
• حمل و نقل
• تولیدی – توزیعی
• تامین نیاز صنوف خدماتی
• صنعتی
• عمرانی